In 1980 vreesde men nog voor een chemische tijdbom. Het zou slechts een kwestie van tijd zijn voordat het gif uit de zwaar vervuilde Volgermeer zich ongecontroleerd in het milieu zou verspreiden. Tegenwoordig staan de zaken er veel rooskleuriger voor. De ingenieursbureaus Tauw en Witteveen+Bos sloegen, onder de naam Adviescombinatie Volgermeer (ACV), de handen ineen en ontwikkelden tijdens de sanering het ‘natural cap’ concept. ‘Natural cap’ is een duurzame oplossing met veel potentie voor saneringen van stortplaatsen in binnen- en buitenland.
Historie
De Volgermeer is een gebied van ongeveer 105 hectare dat in de twintigste eeuw werd gebruikt als stortplaats voor grote hoeveelheden chemisch afval. De aanwezigheid van onder andere 30.000 vaten met restanten pesticide maakte de Volgermeer tot het sterkst vervuilde gebied in West-Europa. In de jaren ’80 van de vorige eeuw namen de lokale overheden het initiatief tot sanering.
ACV nam de saneringsopdracht in 2001 aan. De opdracht besloeg, naast het saneren van de polder en randgebieden, ook de opgave tot het inrichten van sawa’s met als doel het tot stand komen van natte natuur. Het inrichtingsplan daarvoor is opgesteld door Vista Landscape and Urban design b.v.
Natural cap
Om contact- en verspreidingsrisico van het afval te voorkomen werd bij de sanering aanvankelijk gekozen voor een standaard afdichtingsvorm. Deze bestaat uit een bovenafdichtingsconstructie van grond, afkomstig van graafwerkzaamheden in de regio, waarin een waterremmende laag van HDPE folie is opgenomen.
HDPE folie heeft echter een eindige levensduur. Om te voorkomen dat de folie op termijn zou moeten worden vervangen, ontwikkelde ACV een verrassend eenvoudig en doeltreffend concept: de ‘natural cap’. Dit concept bestaat uit een geleidelijke, functionele overname van de kunstmatige bovenafdichtingsconstructie door een natuurlijke laag van levend, organisch materiaal.
De organische afdichting zorgt voor een natuurlijke en duurzame isolatie. De HDPE folie hoeft dus niet meer te worden vervangen. Hiermee worden niet alleen aanzienlijke kosten voorkomen maar ook verstoring van de nieuw ontstane natuur.
Aantrekkelijk en duurzaam landschap
De ‘natural cap’ is niet alleen eenvoudig maar ook goedkoop uit te voeren. Veen groeit vanzelf en heeft een toegevoegde waarde voor de ontwikkeling van de natuur. Het veenlandschap dat in de loop van de jaren zal ontstaan, is vanuit landschappelijk oogpunt zeer aantrekkelijk en vrij toegankelijk voor de recreant.
Momenteel wordt de ‘natural cap’ in de Volgermeer toegepast op een oppervlakte van circa 60 hectare, in 59 sawa’s. De eerste sawa is op 17 november 2008, onder veel aandacht van de media, met veen geënt. In samenwerking met het Centre for Wetland Ecology en de gemeente Amsterdam is ACV bezig met verder onderzoek om het ‘natural cap’ concept verder te ontwikkelen, en het ontwerp voor de Volgermeer verder te optimaliseren.